แผ่นตรวจไข่ตก ใช้งานยังไง?

การเป็นคุณแม่ถือว่าเป็นความฝันสูงสุดของคุณผู้หญิงหลายคน เพราะเด็กเปรียบเสมือนกับโซ่ทองคล้องใจของสามีและภรรยา แต่การตั้งครรภ์นั้นไม่ได้ง่ายสำหรับทุกคนนะสิ เนื่องจากการท้องนั้นมีปัจจัยหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นความแข็งแรงของร่างกาย หรือที่สำคัญมาก ๆ เลยคือจังหวะเวลาในการผลิตน้อง

โดยทุกคนต้องทำความเข้าใจก่อนว่าช่วงเวลาที่เหมาะสมในการผลิตเด็กน้อยคือช่วงก่อนวันไข่ตก 1 – 2 วัน ซึ่งความเป๊ะและความแม่นยำว่าในช่วงนั้นเป็นช่วงไข่ตก เราก็จำเป็นจะต้องคำนวณเวลาจากรอบเดือน เพราะหลังจากรอบเดือนมา 14 วัน ก็จะถึงช่วงที่ไข่ของผู้หญิงพร้อมในการปฎิสนธิ แต่! อย่าลืมว่าร่างกายของแต่ละคนไม่เหมือนกัน

ดังนั้นเวลาตกไข่อาจมีความผันผวนได้ ซึ่งหลายคนก็คงคำถามว่า “แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าไข่ของเรากำลังจะตก” คำตอบก็ไม่ได้ยากเลย เพราะทุกวันนี้ ‘แผ่นตรวจไข่ตก’ สามารถช่วยตรวจสอบได้ และความแม่นยำของชุดตรวจนั้นสูงถึง 99.99% ทำให้เราวางแพลนในการผลิตน้องได้อย่างถูกที่ถูกเวลา เตรียมพร้อมให้คุณแม่ได้ทิ้ง ผ้าอนามัย และเอาเงินไปซื้อ ขวดนม และ ผ้าอ้อมแทน

แผ่นตรวจไข่ตก คืออะไร ? ⁽¹⁾

แผ่นตรวจไข่ตกจะออกแบบมาคล้าย ๆ กับที่ตรวจครรภ์ คือสามารถหาได้ตามร้านสะดวกซื้อหรือร้านชำทั่วไป แต่ที่ตรวจครรภ์นั้นมีไว้เพื่อเช็กว่าคุณผู้หญิงมีการตั้งครรภ์หรือไม่ ? ในขณะที่แผ่นตรวจไข่ตกนั้นมีไว้สำหรับการเช็กว่าคุณผู้หญิงพร้อมสำหรับการตั้งครรภ์หรือเปล่า ? เปรียบเสมือนเป็นการวางแผนว่าควรมีเพศสัมพันธ์ในช่วงเวลาไหนจึงจะมีโอกาสในการตั้งครรภ์มากที่สุด

แผ่นตรวจไข่ตกจะตรวจหาฮอร์โมนที่ชื่อว่า ‘luteinizing (LH)’ ซึ่งอยู่ในปัสสาวะ โดยหากตรวจพบนั่นหมายความว่าในช่วงเวลานั้นมีการตกไข่ และมีโอกาสในการตั้งครรภ์สูง เพราะฮอร์โมนตัวนี้มีหน้าที่ในการกระตุ้นให้เกิดการตกไข่นั่นเอง (เปอร์เซ็นต์หรือโอกาสตั้งครรภ์จะอยู่ในช่วง 5 วันก่อนไข่ตก และวันไขตกจะมีโอกาสมากถึง 33%) ดังนั้นแผ่นตรวจไข่จึงเป็นตัวช่วยสำคัญสำหรับคนที่ต้องการมีลูกน้อย

แผ่นตรวจไข่ตก ไม่เหมาะกับใครบ้าง ?

หลายคนอาจเข้าใจว่าแผ่นตรวจไข่ตกเหมาะสำหรับทุกคน แต่จริง ๆ แล้วมันไม่ใช่เลยครับ เพราะอาจมีปัจจัยบางอย่างที่อาจทำให้แผ่นทดสอบผิดเพี้ยนไปได้ อย่างเช่น

• มีวงจรหรือเวลาการตกไข่ผิดปกติ (อาจทำให้ต้องเสียเงินซื้อแผ่นตรวจเยอะ ๆ โดยใช่เหตุ) ⁽²⁾
• ผู้หญิงที่มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (ในปัจจุบันมีผู้หญิงที่มีภาวะ PCOS กันค่อนข้างเยอะ ซึ่งการทดสอบอาจผิดเพี้ยนหรือไม่ถูกต้องได้เช่นเดียวกัน) ⁽³⁾
• กำลังเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน (อาการจะใกล้เคียงกับภาวะ PCOS คือค่าฮอร์โมนอย่าง luteinizing (LH) จะสูงขึ้นเรื่อย ๆ ⁽⁴⁾

แผ่นตรวจไข่ตก มีกี่ประเภท ?

1. แผ่นตรวจไข่ตกทั่วไป มีคุณสมบัติตรวจหาฮอร์โมน luteinizing (LH) ในฉี่เพียงเท่านั้น
2. แผ่นตรวจฮอร์โมน LH และ ฮอร์โมนเอสโตรเจน แผ่นตรวจบางชนิดออกแบบมาให้สามารถหาสารเมตาบอลิซึมภายในฮอร์โมนเอสโตรเจนได้ ทั้งนี้กระบวนการของคุณผู้หญิงเมื่อร่างกายพร้อมจะตกไข่ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงมาก ซึ่งฮอร์โมนนี่ละครับที่ส่งไปต่อมใต้สมองให้ปล่อย LH ออกมา ดังนั้นเมื่อเราตรวจพบเอสโตรเจนในปัสสาวะ นั่นก็หมายความว่าร่างกายพร้อมจะตกไข่ในเร็ว ๆ นี้นั่นเอง ทำให้คุณหญิงสามารถวางแผนในการมีลูกได้ง่ายยิ่งขึ้น
3. แผ่นตรวจฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน หากเป็นแผ่นตรวจไข่ตกเวอร์ชันใหม่ ๆ มันจะสามารถตรวจจับฮอร์โมนตัวนี้ได้ครับ โดยหากเราตรวจพบฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนนั่นเป็นการการันตีได้อย่างชัดเจนว่าคุณผู้หญิงกำลังตกไข่ ณ เวลานั้น ซึ่งถือว่าเป็นเวลาดี เพราะโอกาสในการตั้งครรภ์จะสูงแตะ 33% เลยทีเดียว

วิธีการใช้แผ่นตรวจไข่ตกอย่างถูกต้อง

จริง ๆ แล้วการใช้ที่ถูกต้องที่สุดคือการทำตามคำแนะนำบนฉลาก แต่โดยปกติแล้วการทดสอบและการอ่านค่าจะไม่ได้แตกต่างอะไรกันมากมาย ดังนั้นก่อนจะนำแผ่นตรวจไข่ตกไปใช้ ผมก็อยากแนะนำข้อมูลสำคัญในเบื้องต้นให้ทุกคนได้เข้าใจเกี่ยวกับแผ่นตรวจอย่างถูกต้อง

นับเวลาไข่ตกก่อนที่จะใช้แผ่นตรวจ ⁽⁵⁾

คงไม่มีใครอยากเสียเงินซื้อแผ่นตรวจไข่ตกเยอะ ๆ เพื่อเทสทุกวันใช่ไหมละครับ ดังนั้นการนับหรือหักลบวันว่าช่วงไหนไข่จะตกก็สามารถช่วยประหยัดแผ่นตรวจไปได้เยอะเลยทีเดียว โดยการนับวันไข่ตกไม่ได้ยากอย่างที่คิด

ปกติแล้วคุณผู้หญิงคนไหนมีรอบเดือนปกติ รอบเดือนก็จะมาในทุก ๆ ‘28 วัน’ ส่วนเวลาช่วงไข่ตกค่อนข้างตรงเป๊ะใน ‘วันที่ 14’ ของรอบเดือน ทั้งนี้การใช้แผ่นตรวจไข่ตกให้มีประสิทธิภาพมากที่สุดคือการใช้ 1 – 2 วันก่อนวันไข่ตก (แต่จริง ๆ แล้วสามารถใช้ได้ตั้งแต่วันที่ 10) นอกจากนี้เวลาที่เหมาะสมในการตรวจคือช่วงบ่ายและไม่เกิน 1 – 2 ทุ่ม เพราะฮอร์โมนภายในปัสสาวะค่อนข้างเยอะในช่วงนี้

การอ่านค่าอย่างถูกต้อง ⁽⁶⁾

แผ่นตรวจไข่ตกจะมีอยู่ทั้งหมด 2 เส้น โดยเส้นแรกจะเรียกว่าเส้นคอนโทรล (C) เพื่อเป็นการยืนยันว่าแผ่นตรวจทำงานตามปกติ ส่วนเส้นที่สองจะเป็นเส้นตรวจจับฮอร์โมน (T) หากภายในปัสสาวะมี luteinizing (LH) ปนอยู่ เส้นที่สองจะเข้มขึ้นมาอย่างชัดเจน ซึ่งหมายความว่าช่วงเวลาที่เหมาะต่อการผลิตน้องมากที่สุดคือ 24 – 48 ชั่วโมงหลังจากนี้

References :

1. Urinary Luteinizing Hormone Tests: Which Concentration Threshold Best Predicts Ovulation?
2. Oligomenorrhea
3. Polycystic Ovarian Disease
4. Menopause
5. Physiology, Ovulation
6. Detection of ovulation, a review of currently available methods