เมื่อผ่านพ้นปีใหม่แบบสากลมาแล้วก็เป็น “วันตรุษจีน” ซึ่งเป็นวันเฉลิมฉลองปีใหม่ของคนจีนรวมไปถึงคนไทยเชื้อสายจีนด้วยค่ะ แน่นอนว่าวันตรุษจีนเป็นวันแห่งการเริ่มต้นใหม่ เริ่มต้นความสุขและความสนุกสนาน เป็นหนึ่งในเทศกาลที่สำคัญที่สุดในวัฒนธรรมจีนและยังมีผู้คนนับล้านทั่วโลกร่วมเฉลิมฉลองเทศกาลนี้ด้วย
ปกติแล้วการเฉลิมฉลองปีใหม่ตามประเพณีจีนมักจะใช้เวลานานหลายสัปดาห์ มีความโดดเด่นด้วยขนบธรรมเนียมและประเพณีอันหลากหลาย ตั้งแต่การเชิดมังกรไปจนถึงการให้อั่งเปา ผู้เขียนมองว่าประเพณีในวันตรุษจีนมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวมาก ช่วยให้เรามองเห็นวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของจีนที่มีมาอย่างยาวนานด้วย ต่อไปเป็น “10 ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับวันตรุษจีนที่คุณควรรู้” ค่ะ
1. วันตรุษจีนแต่ละปีไม่ได้ตรงกัน
หลายคนอาจจะคิดว่าวันตรุษจีนตรงกันทุกปีแต่เราขอบอกตรงนี้เลยว่า “วันตรุษจีนไม่ได้ตรงกันทุกปีและมีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ” แต่โดยปกติแล้วจะอยู่ในช่วงปลายเดือนมกราคมหรือกุมภาพันธ์เป็นหลัก เหตุผลก็คือเทศกาลนี้ยึดวันตามปฏิทินจันทรคติของจีนซึ่งเป็น ปฏิทินจันทรคติที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนตัวของดวงจันทร์
สำหรับวันตรุษจีนปี 2024 นี้จะตรงกับวันที่ 10 กุมภาพันธ์ (วันเสาร์) และจะมีการเฉลิมฉลองไปจนถึงวันที่ 24 กุมภาพันธ์ ส่วนวันตรุษจีนปี 2025 จะตรงกับวันที่ 29 มกราคม (วันพุธ) และจะมีการเฉลิมฉลองไปจนถึงวันที่ 12 กุมภาพันธ์ค่ะ
2. วันตรุษจีนถูกเรียกว่า “เทศกาลฤดูใบไม้ผลิ”
วันตรุษจีนมีอีกชื่อหนึ่งว่า ‘เทศกาลฤดูใบไม้ผลิ’ เพราะตรงกับเทศกาลนี้พอดีและเป็นการเฉลิมฉลองการเริ่มต้นชีวิตใหม่ ๆ ด้วย หากใครติดตามข่าวสารบันเทิงจากประเทศจีนอยู่บ้างจะรู้เลยว่าทางจีนได้จัดกิจกรรมรับรางวัลขึ้นมามากมายในช่วงเทศกาลฤดูใบไม้ผลิเพื่อเฉลิมฉลองรางวัลแรกแห่งปีใหม่ให้กับเหล่านักแสดงนั่นเองค่ะ
3. ในประเทศจีนตรุษจีนแต่ละปีมีความเชื่อมโยงกับสัตว์มงคลชนิดต่าง ๆ
นอกจากปฏิทินจันทรคติของจีนจะเป็นปฏิทินกำหนดวันตรุษจีนแล้วยังเกี่ยวข้องกับสัญลักษณ์สัตว์ 12 ราศีของจีนด้วย โดยปี 2024 นี้จะเป็นปีแห่งมังกรค่ะ บอกเลยว่าปีนี้ทางจีนค่อนข้างคึกคักมากเพราะเป็นปีมังกรทองซึ่งมังกรก็เป็นสัตว์ที่ชาวจีนให้ความเคารพอยู่แล้ว ยิ่งเป็นปีแห่งมังกรก็ยิ่งทำให้ลูกหลานชาวจีนตั้งหน้าตั้งตารอเทศกาลนี้เข้าไปใหญ่
4. ในประเทศจีนจะมีการเฉลิมฉลองตรุษจีนยาวนาน 15 วัน
บอกเลยค่ะว่าตรุษจีนไม่ได้มีการเฉลิมฉลองแค่วันเดียวเท่านั้น เพราะตามธรรมเนียมแล้วจะมีการเฉลิมฉลองตลอด 15 วันและจะสิ้นสุดเมื่อมีพระจันทร์เต็มดวงโดยจะปิดท้ายด้วยเทศกาลโคมไฟ แน่นอนว่าวันตรุษจีน 2024 ตรงกับวันที่ 10 กุมภาพันธ์ ในปีนี้วันหยุดราชการของจีนจะเริ่มตั้งแต่วันที่ 10 กุมภาพันธ์ถึง 17 กุมภาพันธ์ ถึงแม้จะมีการเฉลิมฉลองยาวนานมากแต่มีตรุษจีน 3 วันแรกที่เป็นช่วงเฉลิมฉลองหลัก ๆ
5. “กั้วเหนียนหาว (过年好)” เป็นคำทักทายที่ใช้บ่อยที่สุดในตรุษจีนโดยแปลว่า “สวัสดีปีใหม่”
ในประเทศจีนมีคำทักทายต่าง ๆ มากมายที่สามารถพูดได้ในช่วงตรุษจีน แต่หนึ่งในคำที่ดีที่สุดและควรจะพูดคือ “กั้วเหนียนหาว (过年好)” ซึ่งหมายความว่า “สวัสดีปีใหม่” หลายคนอาจจะสงสัยว่าทำไมต้องใช้คำนี้ จากข้อมูลพบว่าคำว่า “เหนียน” เป็นคำภาษาจีนแปลว่า “ปี” เมื่อรวมกับการเฉลิมฉลองเทศกาลฤดูใบไม้ผลิก็ถูกนำมาเรียกว่า “กั้วเหนียน” (แปลว่า “ผ่านไปหนึ่งปี”)
นอกจากนี้ยังมีตำนานในนิทานวันตรุษจีนด้วยว่า “เหนียน” เป็นสัตว์ประหลาดที่ดุร้ายชอบกินเด็กเป็นอาหาร แต่เหนียนกลัวสีแดงมาก ดังนั้นในวันตรุษจีนจึงนิยมใช้สีแดงประดับและใช้ดอกไม้ไฟเพื่อขับไล่ “เหนียน”
6. เด็ก ๆ จะได้รับอั่งเปาที่มีเงินอยู่ข้างใน
ในช่วงเทศกาลตรุษจีนเป็นช่วงที่เด็กจะชอบเป็นพิเศษค่ะ เพราะพวกเขาจะได้รับอั่งเปาสีแดงที่มีเงินมากมายอยู่ด้านใน เมื่อได้ซองอังเป่ามาแล้วพวกเขานำไปซื้ออะไรก็ได้ตามความต้องการ ซึ่งมันทำให้เด็ก ๆ ดีใจกว่าการได้รับของขวัญค่ะ ในอั่งเปาจำนวนเงินจะเป็นจำนวนเท่าไหร่ก็ได้แต่ห้ามมีเลข 4 และเงินจำนวนนั้นก็ต้องหารด้วยสี่ไม่ได้เช่นกัน เพราะเลข “4 ( 四)” ในภาษาจีนมีคำพ้องเสียงกับคำว่า “สือ (死)” ที่แปลว่าความตาย
7. หลังจากตรุษจีนจบลงแล้วจะปิดท้ายด้วย ‘เทศกาลโคมไฟ‘
เมื่อครบเทศกาลตรุษจีนแล้วก็มักจบลงด้วยเทศกาลโคมไฟ ในช่วงเทศกาลโคมไฟผู้คนจะปล่อยโคมไฟขึ้นสู่ท้องฟ้าซึ่งเป็นภาพที่สวยงามมาก ๆ นอกจากนี้พวกเขายังจะใช้เวลานี้เฉลิมฉลองร่วมกับครอบครัวด้วย คนจีนเชื่อกันว่าเทศกาลโคมไฟเป็นเทศกาลแห่งความปรองดอง สันติภาพและการให้อภัยค่ะ บอกเลยว่าผู้เขียนชอบเทศกาลนี้มากเพราะมันดูสวยงาม ถึงแม้ผู้เขียนจะไม่ได้เป็นคนไทยเชื้อสายจีนแต่ก็อยากจะลองปล่อยโคมสักครั้งค่ะ
8. ก่อนการเฉลิมฉลองตรุษจีนต้อง “ทำความสะอาดบ้านเพื่อกำจัดโชคร้าย”
ก่อนเทศกาลตรุษจีนคนจีนจะทำความสะอาดบ้านก่อนเสมอ เพราะพวกเขาเชื่อว่าการทำความสะอาดบ้านจะช่วยปัดเป่าโชคร้ายให้หมดไปในช่วงปีใหม่ โดยสิ่งที่ห้ามทำเลยก็คือห้ามกวาดหรือทิ้งขยะในวันแรกของเทศกาลตรุษจีนเพราะถือเป็นการไม่เหมาะสม การกวาดขยะในวันแรกของตรุษจีนจะทำให้โชคลาภหายไปค่ะ
9. การเชิดสิงโตและมังกรจะเป็นที่นิยมมากในช่วงนี้
การเชิดสิงโตและมังกรเป็นที่นิยมมากในประเทศจีนโดยเฉพาะในช่วงเทศกาลตรุษจีน เพราะเชื่อกันว่าจะนำความโชคดีมาสู่พื้นที่ที่อาศัย ในระหว่างการเชิดสิงโตและมังกรเราจะได้ยินเสียงกลองดังมากมาย ว่ากันว่าเสียงดังช่วยขับไล่โชคร้ายและวิญญาณให้หมดไป
10. พลุดอกไม้ไฟจะถูกจุดในเวลาเที่ยงคืน!
เช่นเดียวกับคนไทยที่ชอบจุดพลุช่วงวันที่ 31 ธันวาคมค่ะคนจีนก็จุดพลุเหมือนกัน โดยในช่วงตรุษจีนทุกคนจะอยู่เฝ้ากันจนถึงเที่ยงคืน เมื่อถึงเวลาเที่ยงคืนจะมีการจุดพลุดอกไม้ไฟมากมาย โดยอิงจากตำนานในข้อที่ 5 ที่มีตำนานว่าสัตว์ร้ายชื่อ “เหนียน” ไม่ชอบเสียงดังหรือไฟ ดังนั้นการจุดดอกไม้ไฟจะทำให้เนียนตกใจและหนีไป นอกจากนี้การจุดพลุยังถือเป็นการเฉลิมฉลองความสุขในช่วงปีใหม่ด้วย
เป็นอย่างไรกันบ้างคะสำหรับข้อมูลเกี่ยวกับข้อเท็จจริงในวันตรุษจีนที่เราได้ให้กันไป หวังเป็นอย่างยิ่งว่าทุกคนคงจะได้ความรู้ไม่มากก็น้อยนะคะ บอกเลยว่าถึงแม้ว่าผู้เขียนจะไม่ได้เป็นคนไทยเชื้อสายจีนแต่ตรุษจีนก็เป็นเทศกาลที่ผู้เขียนชอบมากเพราะมีโปรโมชันวันตรุษจีนเยอะค่ะและอาหารแต่ละอย่างก็น่าทานมาก ๆ ด้วย สำหรับวันนี้ก็ขอลากันไปก่อนค่ะทุกคนสวัสดีค่ะ