การที่จะไปถึงเป้าหมายอะไรก็แล้วแต่ไม่ว่าจะเป็นการลดน้ำหนักหรือสร้างสุขภาพดี ๆ ให้กับตัวเอง แน่นอนว่าเราต้องควบคุมพฤติกรรมอย่างเช่น การออกกำลังกายและการเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์อย่างสม่ำเสมอ ซึ่งทุกคนทราบกันดีอยู่แล้วว่ามันเป็นอะไรที่พูดง่ายแต่ทำยากสุด ๆ เมื่อทำไปสักหน่อยสุดท้ายก็จบที่การนั่งกินขนมและดูทีวีอยู่บนโซฟาเหมือนเดิม แต่ในตอนนี้มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ออกมาบอกแล้วครับว่าการสร้างนิสัยและพฤติกรรมนั้นไม่ได้เป็นเรื่องยาก พร้อมกับมีการแนะนำ ‘5 วิธีการสร้างนิสัยและพฤติกรรมเพื่อให้ถึงเป้าหมายที่วางไว้’ อีกด้วย จะมีอะไรบ้างนั่นเราไปดูกันครับ
1. ตั้งเป้าหมายให้เฉพาะเจาะจง
ก่อนจะทำอะไรก็แล้วแต่เราควรจะต้องวางเป้าหมายเอาไว้ครับ เช่น บางคนกำลังอยู่ในช่วงฝึกนั่งสมาธิ ก็ควรวางเป้าหมายเอาไว้อย่างชัดเจนว่าแต่ละวันจะนั่งสมาธิกี่นาที ไม่พูดว่า “ฉันจะนั่งสมาธิเป็นประจำ” แต่ควรพูดว่า “ฉันจะนั่งสมาธิวันละ 15 นาที” เพราะการตั้งเป้าหมายแบบให้เห็นอย่างชัดเจนว่าต้องทำอะไรและไม่หนักหนาสาหัสจนเกินไปจะทำให้เราเห็นถึงความคืบหน้าของตัวเอง มีแรงจูงใจในการทำเพราะเห็นว่ามันไม่หนักจนเกินไป
2. วางแผนอย่างละเอียดและเป็นขั้นเป็นตอน
เมื่อตั้งเป้าหมายแบบเฉพาะเจาะจงแล้วก็มาช่วงที่เราต้องคิดวางแผนแบบเป็นขั้นเป็นตอน ซึ่งนักวิทยาศาสตร์พิสูจน์แล้วว่าถ้าหากเราวางแผนอย่างละเอียดมากขึ้นอย่างเช่น ‘จะทำที่ไหน’ และ ‘ทำเมื่อไหร่’ เป็นการสร้างแรงจูงใจที่ดีมาก อย่างเช่น บางคนอาจวางแผน ‘เรียนภาษาสเปน 30 นาทีต่อวัน เรียน 5 วันต่อสัปดาห์’ อาจปรับเป็น ‘ในทุกวันทำงานหลังจากประชุม ฉันจะใช้เวลาเรียนภาษาสเปน 30 นาทีในออฟฟิศ’
เนื่องจากการวางเป้าหมายในลักษณะนี้สามารถลดโอกาสการลืมทำและเป็นการกระตุ้นให้เราทำในทุก ๆ วัน ถ้าให้ดียิ่งขึ้นแนะนำว่าควรเขียนเป้าหมายเอาไว้ในปฎิทินดิจิตอลหรือมือถือของเรา เพราะมันจะแจ้งเตือนลดการผัดวันประกันพรุ่ง
3. ทำให้การวางแผนเป็นเรื่องสนุกไม่มีเบื่อ
ในหลายคนเมื่อมีการวางแผนจะทำเป้าหมายแน่นอนว่าจะวางแผนอะไรที่สุดโต่งหรืออะไรก็ได้ที่ได้อันผลลัพธ์รวดเร็ว อย่างเช่น ถ้าอยากลดน้ำหนักรวดเร็วก็อาจจะวิ่งบนลู่วิ่งไฟฟ้าเพราะมันเป็นการออกกำลังกายแบบคาดิโอ้ที่ช่วยลดไขมันให้กับร่างกายดีมาก แต่ในทางกลับกันงานวิจัยกลับพบว่าการจะสร้างนิสัยใหม่ ๆ จะต้องมาพร้อมกับความสนุกเพื่อให้เราทำได้อย่างต่อเนื่อง
เมื่อคุณออกกำลังกายอาจปรับเปลี่ยนแผนจากการเวทเทรนนิ่ง (ออกกำลังกายสร้างกล้ามเนื้อ) เพียงอย่างเดียว อาจลองไปเข้าคลาสซุมบ้า (เต้นเพื่อออกกำลัง) กับเพื่อน ๆ หรือปีนหน้าผาแทน ส่วนใครกำลังอยู่ในช่วงรับประทานผักและผลไม้อาจลองเปลี่ยนเป็นโดนัทและสมูตตี้แสนอร่อย เนื่องจากสมูตตี้สามารถใส่ผักผลไม้หลายชนิดใส่เข้าไปในแก้วเดียว ที่สำคัญคือร่อยและรสชาติไม่น่าเบื่อสามารถสร้างนิสัยการกินอาหารสุขภาพได้ในระยะยาว
อีกวิธีหนึ่งที่ดีสุด ๆ คือการเพิ่มความสนุกในระหว่างการทำตามเป้าหมายอย่างเช่นในระหว่างอยู่ในยิมคุณสามารถเปิดเพลงที่ชอบในเพลย์ลิสต์ เพราะการทำแบบนี้เราจะสนุกกับเพลงไปพร้อม ๆ กับการออกกำลังกาย ซึ่งช่วยให้เรารู้สึกไม่น่าเบื่อจนเกินไปออกกำลังกายได้ต่อเนื่อง
4. พยายามสร้างความยืดหยุ่นบ้าง
มีหลายคนที่ล้มเลิกเป้าหมายระหว่างทางโดยเฉพาะการออกกำลังกาย เพราะการจะต้องทำตามเป้าหมายแบบรูทีนในทุกวันนั้นน่าเบื่อและอาจเหนื่อยจนเกินไป เช่นแผนของคุณคือการนั่งสมาธิในทุก 8 โมงเช้า ในบางวันเราอาจเปลี่ยนไปช่วงเที่ยงหรือ 5 โมงเย็นบ้าง ช่วยให้เกิดความยืดหยุ่นเพราะถึงแม้ว่าจะไม่ได้นั่งสมาธิในตอนเช้า แต่ตอนเย็นเราก็ยังสามารถทำได้ตรงตามเป้าหมายว่าจะนั่งสมาธิในทุก ๆ วันครับ
สาเหตุที่อยากให้ทุกคนมีความยืดหยุ่นในการวางเป้าหมายบ้าง เพราะการทำอะไรที่แข็งหรือตรงจนเกินไปในทุกวันและมีวันใดวันหนึ่งไม่สามารถทำได้ มันอาจทำให้เกิดอารมณ์ท้อขึ้นมา ในขณะเดียวกันถ้าหากเราปรับให้แผนยืดหยุ่นถึงแม้ว่าจะไม่ตรงเป๊ะ แต่เป้าหมายยังคงประสบความสำเร็จเหมือนเดิม ช่วยให้เรารู้สึกสบายและผ่อนคลายขึ้น
5. มองหาเพื่อน ๆ หรือสังคมที่ส่งเสริมและให้กำลังใจ
หลายคนมองข้ามตรงจุดนี้ไปครับ ซึ่งความเป็นจริงแล้วมันเป็นอะไรที่ช่วยให้เราไปถึงเป้าหมายได้ การเริ่มต้นง่าย ๆ คือการบอกเพื่อนและครอบครัวเกี่ยวกับเป้าหมายที่เราวางเอาไว้อยู่ เนื่องจากคนรอบข้างมีอิทธิพลมากกับพฤติกรรมของเรา อย่างเช่นการมีเพื่อนที่ชอบออกกำลังกายหรือกินอาหารสุขภาพ แน่นอนว่าทุกคนจะช่วยกระตุ้นให้เราไปออกกำลังกายด้วยกัน เนื่องจากเป้าหมายใกล้เคียงกันนั่นเองครับ นอกจากนี้เรายังได้เรียนรู้เทคนิกใหม่ ๆ จากเพื่อนและการออกกำลังกายของเราก็สนุกขึ้นตามไปด้วย
เห็นไหมละครับว่าการปรับนิสัยและการสร้างพฤติกรรมดี ๆ ให้กับตัวเองไม่ได้เป็นเรื่องยากอะไรเลย แต่มันอาจจะต้องใช้เวลาพอสมควรที่จะทำให้เราคุ้นชินจนติดเป็นนิสัย ไม่สามารถปรับได้ในข้ามคืนอย่างแน่นอน อย่างไรก็ดีพฤติกรรมบางอย่างที่ง่าย ๆ อย่างเช่น การล้างมือให้สะอาดก่อนกินข้าว อาจสร้างพฤติกรรมให้ติดเป็นนิสัยง่ายเพราะไม่ยุ่งยากซับซ้อน ส่วนในกรณีการเข้าไปออกกำลังกายในยิมอาจต้องใช้เวลาเป็นเดือน แต่รับรองว่าถ้าทำตาม 5 วิธีที่แนะนำไปอย่างสม่ำเสมอรับรองว่าเป้าหมายไม่ไกลเกินเอื้อมแน่นอน